ติดตั้ง InfluxDB 2.7 + Telegraf เป็นคลังข้อมูล IoT

Branch: step-07-influx-setup (โครงรวมจบที่ step-09-alerting) Phase: Development (7/9) — Time-series Storage Repo: kangana1024/showkhun-workshop

ถ้าเรามองว่า sensor คือคนที่เก็บข้อมูล แล้วถามว่า — ข้อมูลพวกนั้นไปนอนอยู่ที่ไหน? ใครจัดเก็บ? ใครลบของเก่าทิ้งให้?

คำตอบคือ InfluxDB ครับ — time-series database ที่เป็น “คลังเก็บของ” ของระบบ IoT เรา วันนี้เราจะติดตั้ง InfluxDB 2.7 คู่กับ Telegraf ด้วย Docker Compose พร้อม config ที่ใช้ในโปรเจกต์จริง มาลุยกันเลย! (ง •̀_•́)ง

หมายเหตุก่อนเริ่ม: ตอนแรกๆ ที่วาง draft เราเคยคิดจะใช้ “TICK Stack” (InfluxDB 1.8 + Telegraf + Chronograf + Kapacitor) แต่พอลงมือทำจริง โปรเจกต์นี้เลือก InfluxDB 2.7 + Flux เป็น query language และเขียน alerting engine เป็น Go เอง (จะเล่าใน ตอนที่ 9) — Chronograf/Kapacitor เลยไม่ได้ใช้ บทความนี้จึงอ้างอิงตามโค้ดจริงทั้งหมด

น้องๆ จะได้อะไรจาก workshop นี้

เข้าใจว่า ทำไม IoT ต้องใช้ time-series database แทน relational ธรรมดา
รู้ความต่างของ InfluxDB 2.x (Org / Bucket / Token / Flux) กับ 1.x แบบเก่า
ติดตั้ง InfluxDB 2.7 + Telegraf ด้วย Docker Compose ที่ pin version ครบ
เซ็ตอัป Org, Bucket, Retention และ bucket สำหรับ downsampled แยกต่างหาก
เข้าใจว่า backend (Go) กับ Telegraf เขียนลงคนละ measurement ได้ยังไงโดยไม่ตีกัน
รัน + ทดสอบ connectivity ทั้งระบบ

ก่อนอื่น — ทำไมต้อง Time-series Database?

ลองนึกภาพว่าอาคารมีเซ็นเซอร์วัดอุณหภูมิ 500 ตัว ส่งข้อมูลทุก 5 วินาที

ถ้าเราเก็บลง MySQL แบบปกติ… ตารางจะพองขึ้น หลายล้านแถวต่อวัน query ช้า index พัง ชีวิตพัง

InfluxDB ถูกออกแบบมาเพื่อเรื่องนี้โดยเฉพาะ — มันรู้ว่าข้อมูลมี “เวลา” เป็นแกนหลัก เก็บได้เร็ว query ได้เร็ว และที่เด็ดสุดคือ ลบข้อมูลเก่าให้อัตโนมัติ ตาม retention ที่เราตั้งไว้ ไม่ต้องมานั่งเขียน cron ลบเอง

อุปมา: InfluxDB เหมือนตู้เก็บเอกสารอัจฉริยะ ที่รู้เองว่า “เอกสารเก่าเกิน 30 วัน ฉีกทิ้งได้” โดยไม่ต้องรอเลขาฯ มาสั่ง

InfluxDB 2.x ต่างจาก 1.x ยังไง?

อันนี้สำคัญมาก เพราะถ้าเปิด tutorial เก่าๆ ในเน็ต ส่วนใหญ่ยังเป็น 1.x ซึ่ง concept คนละเรื่องกันเลย:

แนวคิด	InfluxDB 1.x (เก่า)	InfluxDB 2.x (ที่เราใช้)
หน่วยเก็บข้อมูล	`database` + `retention policy`	`bucket` (รวม retention มาในตัว)
การยืนยันตัวตน	username / password	API `token`
การจัดกลุ่ม	ไม่มี	`org` (organization)
ภาษา query	InfluxQL (คล้าย SQL)	Flux (เป็น pipeline `\|>`)

ในโปรเจกต์นี้ทุกอย่างวิ่งบน 2.x หมด: เราคุยกับ InfluxDB ด้วย token, เขียน/อ่านเข้า bucket ภายใต้ org ชื่อ showkhun และ query ด้วย Flux (ตอนหน้า จะเจอ Flux เต็มๆ)

ภาพรวม Architecture

ก่อนลงมือ เราต้องรู้ว่าข้อมูลไหลยังไง:

graph LR
    A[🌡️ Sensors] -->|publish| B[📡 Mosquitto MQTT]
    B -->|subscribe| C[🤖 Telegraf]
    B -->|subscribe| D[🖥️ Go Backend]
    C -->|telegraf_sensor_data| E[(💾 InfluxDB 2.7)]
    D -->|sensor_data| E
    D -->|Flux query| F[📊 REST API]

สังเกตว่าข้อมูลจาก MQTT มี 2 ทางวิ่งเข้า InfluxDB ขนานกัน — ทั้ง Telegraf และ Go backend ต่าง subscribe topic เดียวกัน แต่เขียนคนละ measurement (เดี๋ยวเราจะเคลียร์เรื่องนี้กัน) ส่วนการ “อ่าน” ออกไปให้ frontend เป็นหน้าที่ของ Go backend ที่ยิง Flux query

Step 1: เลือก Image แล้ว pin version ให้ครบ

ทำไม ต้อง pin version ถึง patch? เพราะ workshop ต้อง reproduce ได้เป๊ะทุกครั้ง ถ้าปล่อย :latest วันนี้ลงได้ พรุ่งนี้ image อัปเดตแล้วพังก็ปวดหัว เหมือนสั่งกาแฟสูตรเดิมแต่บาริสต้าเปลี่ยนทุกวัน

นี่คือ version จริงที่โปรเจกต์ pin ไว้ (จาก infra/docker-compose.yml):

mongodb     : mongo:8.0.16              # device registry, users, alert rules/history
mosquitto   : eclipse-mosquitto:2.0.22  # MQTT broker
influxdb    : influxdb:2.7.12           # time-series storage
telegraf    : telegraf:1.39.0           # MQTT -> InfluxDB ingestion agent

ในตอนนี้เราโฟกัสที่ influxdb กับ telegraf เป็นหลัก (mongodb/mosquitto ตั้งไว้ตั้งแต่ตอนก่อนๆ แล้ว)

Step 2: Docker Compose สำหรับ InfluxDB 2.7

ทำไม ถึงใช้ Docker Compose? เพราะเราต้องการให้ทุก container อยู่ใน network เดียวกัน คุยกันด้วย hostname (influxdb, mosquitto) โดยไม่ต้องจำ IP — เหมือนคนในบ้านเดียวกันตะโกนเรียกชื่อกันได้เลย

จุดที่ต่างจาก InfluxDB 1.x แบบชัดเจนคือ DOCKER_INFLUXDB_INIT_* — มันคือ “setup mode” ที่ตอน container บูตครั้งแรกจะสร้าง org, bucket, user, และ admin token ให้เสร็จในก้าวเดียว ไม่ต้องเข้าไป config มือทีหลัง

# infra/docker-compose.yml (เฉพาะ 2 service ที่เกี่ยวกับตอนนี้)
name: showkhun-iot

services:
  influxdb:
    image: influxdb:2.7.12
    container_name: showkhun-influxdb
    restart: unless-stopped
    ports:
      - "${INFLUX_PORT:-8086}:8086"
    environment:
      # setup mode = บูตครั้งแรกสร้าง org/bucket/token ให้เลย
      DOCKER_INFLUXDB_INIT_MODE: setup
      DOCKER_INFLUXDB_INIT_USERNAME: ${INFLUX_USERNAME:-admin}
      DOCKER_INFLUXDB_INIT_PASSWORD: "${INFLUX_PASSWORD:?set INFLUX_PASSWORD in infra/.env first}"
      DOCKER_INFLUXDB_INIT_ORG: ${INFLUX_ORG:-showkhun}
      DOCKER_INFLUXDB_INIT_BUCKET: ${INFLUX_BUCKET:-iot_workshop}
      DOCKER_INFLUXDB_INIT_RETENTION: ${INFLUX_RETENTION:-30d}
      DOCKER_INFLUXDB_INIT_ADMIN_TOKEN: "${INFLUX_TOKEN:?set INFLUX_TOKEN in infra/.env first}"
    volumes:
      - influx_data:/var/lib/influxdb2     # ข้อมูลจริง (2.x ใช้ /var/lib/influxdb2)
      - influx_config:/etc/influxdb2       # config + token
    healthcheck:
      test: ["CMD", "influx", "ping"]
      interval: 10s
      timeout: 5s
      retries: 5
      start_period: 15s

  telegraf:
    image: telegraf:1.39.0
    container_name: showkhun-telegraf
    restart: unless-stopped
    depends_on:
      influxdb:
        condition: service_healthy   # รอ InfluxDB พร้อมก่อนค่อยเริ่ม
      mosquitto:
        condition: service_healthy
    environment:
      # ส่ง secret เข้าทาง env ไม่ hard-code ในไฟล์ config
      INFLUX_TOKEN: "${INFLUX_TOKEN:?set INFLUX_TOKEN in infra/.env first}"
      INFLUX_ORG: ${INFLUX_ORG:-showkhun}
      INFLUX_BUCKET: ${INFLUX_BUCKET:-iot_workshop}
      MQTT_BROKER_URL: tcp://mosquitto:1883
    volumes:
      - ./telegraf/telegraf.conf:/etc/telegraf/telegraf.conf:ro

volumes:
  influx_data:
  influx_config:

สังเกต depends_on: ... condition: service_healthy — Telegraf จะรอจน InfluxDB และ Mosquitto ผ่าน healthcheck ก่อนค่อยสตาร์ท ไม่งั้น connect ไม่ติดตั้งแต่แรก (ˊ•͈ ꇴ •͈ˋ)

อีกจุดที่ต้องสังเกตคือ ${INFLUX_PASSWORD:?...} กับ ${INFLUX_TOKEN:?...} — เครื่องหมาย :? แปลว่า “ถ้ายังไม่ได้ตั้งค่านี้ หรือตั้งเป็นค่าว่าง ให้หยุดทันที” พร้อมบอกด้วยว่าต้องไปตั้งที่ไหน docker compose จะฟ้องตั้งแต่ตอนอ่านไฟล์ ยังไม่ทันสตาร์ต container เลย พี่ตั้งใจไม่ใส่รหัสผ่านตัวอย่างไว้ให้ เพราะรหัสผ่านที่ลอกกันมาทั้งห้อง คือรหัสผ่านที่คนทั้งอินเทอร์เน็ตก็รู้ — น้องต้องตั้งเองก่อนรัน docker compose up ทุกครั้ง

Step 3: ตั้งค่า .env (Org / Bucket / Token)

ทำไม ต้องแยก secret ออกมาไว้ใน .env? เพราะ token คือกุญแจบ้าน ถ้าเผลอ commit ขึ้น git ก็เหมือนแปะกุญแจไว้หน้าประตู โปรเจกต์เลยให้ copy จาก .env.example มาเป็น .env แล้วแก้ค่าจริงเอง (.env อยู่ใน .gitignore)

สร้าง infra/.env จาก template:

cd infra
cp .env.example .env

ค่าใน .env.example (ส่วน InfluxDB) หน้าตาแบบนี้ — สังเกตว่าช่องรหัสผ่านกับ token เว้นว่างไว้ให้น้องกรอกเอง ไม่มีค่า default ให้ลอก ทั้งบน local และ production ถ้าปล่อยว่างไว้ docker compose จะฟ้องตั้งแต่ก่อนสตาร์ต container:

# --- InfluxDB 2.x ---
INFLUX_PORT=8086
INFLUX_USERNAME=admin
# ตั้งเอง: อย่างน้อย 8 ตัวอักษร (InfluxDB บังคับตอน setup mode)
INFLUX_PASSWORD=
INFLUX_ORG=showkhun
INFLUX_BUCKET=iot_workshop
INFLUX_RETENTION=30d
# ตั้งเอง: สร้างค่าที่เดาไม่ได้ด้วย `openssl rand -hex 32`
INFLUX_TOKEN=

สำคัญ: INFLUX_TOKEN ตัวนี้ต้องตรงกันทั้ง 3 ที่: container ของ InfluxDB (เป็น admin token), Telegraf (เอาไว้เขียน), และ Go backend (เอาไว้ทั้งเขียนและอ่าน) — ถ้าไม่ตรง จะเขียนไม่เข้าหรืออ่านไม่ออก

Step 4: Retention และ Bucket แบบ Downsampled

นี่คือส่วนที่หลายคนพลาด เราคุยเรื่อง ทำไม ก่อนเสมอ

ทำไมต้องมี Retention?

ใน InfluxDB 2.x retention ผูกมากับ bucket เลย ไม่ได้แยกเป็น “retention policy” เหมือน 1.x — bucket หนึ่งใบมี retention หนึ่งค่า ในโปรเจกต์เราตั้ง raw bucket ไว้ 30 วัน เก็บข้อมูลละเอียด พอเลย 30 วัน InfluxDB ลบให้เอง

ทำไมต้องมี bucket “downsampled” แยก?

raw data ละเอียดมากแต่ก็กินที่มาก เราเลยอยากเก็บ “ข้อมูลสรุป” (เช่น ค่าเฉลี่ยรายชั่วโมง) ไว้นานกว่า โดยไม่ต้องแบกข้อมูลดิบ — โปรเจกต์เลยมี bucket ที่ 2 ชื่อ iot_workshop_downsampled เก็บนานถึง 1 ปี

อุปมา: raw bucket คือสมุดจดทุกนาที (เก็บ 1 เดือนพอ), downsampled bucket คือสรุปรายเดือนใส่ใน Excel (เก็บไว้เป็นปีก็ไม่หนัก)

ฝั่ง Go backend มี routine ชื่อ EnsureBuckets ที่ตอนสตาร์ทจะ สร้าง bucket ให้อัตโนมัติถ้ายังไม่มี และปรับ retention ให้ตรงถ้าเพี้ยน — เป็น idempotent เรียกกี่รอบก็ปลอดภัย โค้ดจริงจาก backend/internal/database/influx_setup.go:

// EnsureBuckets สร้าง bucket ที่ระบบต้องใช้ถ้ายังไม่มี และจัด retention ให้ตรง
// เรียกได้ทุกครั้งตอน startup (idempotent)
func (i *Influx) EnsureBuckets(ctx context.Context, cfg config.InfluxConfig) error {
	specs := []BucketSpec{
		{Name: cfg.Bucket, Retention: cfg.RawRetention}, // raw 30 วัน
	}
	// ถ้าตั้ง downsample bucket ไว้และไม่ซ้ำกับ raw → เพิ่มเข้าไปด้วย
	if cfg.DownsampleBucket != "" && cfg.DownsampleBucket != cfg.Bucket {
		specs = append(specs, BucketSpec{
			Name:      cfg.DownsampleBucket,
			Retention: cfg.DownsampleRetention, // 1 ปี
		})
	}

	orgAPI := i.client.OrganizationsAPI()
	org, err := orgAPI.FindOrganizationByName(ctx, i.org)
	if err != nil {
		return fmt.Errorf("ensure buckets: find org %q: %w", i.org, err)
	}

	for _, spec := range specs {
		if err := i.ensureBucket(ctx, org, spec); err != nil {
			return err
		}
	}
	return nil
}

ค่า bucket/retention เหล่านี้มาจาก config ของ backend (backend/internal/config/config.go) ซึ่ง default ตรงกับ docker-compose:

INFLUX_ORG                  = showkhun
INFLUX_BUCKET               = iot_workshop                # raw
INFLUX_DOWNSAMPLE_BUCKET    = iot_workshop_downsampled    # สรุป
INFLUX_RAW_RETENTION        = 720h   (= 30 วัน)
INFLUX_DOWNSAMPLE_RETENTION = 8760h  (= 365 วัน)
INFLUX_MEASUREMENT          = sensor_data
INFLUX_ENSURE_BUCKETS       = true   # ให้ backend สร้าง/จัด bucket ให้ตอนบูต

เกร็ด: duration ในนี้ใช้หน่วยชั่วโมง (720h) เพราะ Go duration ไม่มีหน่วย “วัน” (d) — ก็เลยต้องคูณเอา 30×24 = 720 นั่นแหละครับ

Step 5: เข้าใจ “สองทางเขียน” — Telegraf vs Go Backend

นี่คือจุดที่ workshop นี้จงใจออกแบบให้เห็น 2 วิธี ingestion ข้างกัน เพื่อเทียบ:

graph TD
    M[📡 devices/+/telemetry] --> T[🤖 Telegraf]
    M --> G[🖥️ Go Backend]
    T -->|measurement: telegraf_sensor_data| B[(iot_workshop bucket)]
    G -->|measurement: sensor_data| B

ทั้งสองตัว subscribe topic เดียวกัน (devices/+/telemetry) และเขียนลง bucket เดียวกัน (iot_workshop) — แต่เขียนคนละ measurement ถ้าเขียน measurement เดียวกัน ทุก reading จะถูกเก็บซ้ำสองรอบทันที! โปรเจกต์เลยให้:

Telegraf เขียน measurement telegraf_sensor_data (pure config, ไม่มี custom code)
Go backend เขียน measurement sensor_data (validate กับ device registry, เติม tag, fan-out ออก WebSocket)

ใน production จริงเลือกใช้ทางเดียวพอ — แต่ระหว่าง workshop รันทั้งคู่เพื่อเทียบได้เลย เพราะมันเป็น “ของเสริม” ไม่ใช่ “ของซ้ำ”

อุปมา: เหมือนมีพนักงาน 2 คนรับออเดอร์โต๊ะเดียวกัน แต่จดลงคนละสมุด — ออเดอร์ไม่ตีกัน เพราะแยกสมุดชัดเจน

Step 6: รันระบบขึ้นมา

cd infra

# สตาร์ททุก service (mongodb, mosquitto, influxdb, telegraf)
docker compose up -d

# ดูสถานะ — รอจน influxdb เป็น (healthy) ก่อน
docker compose ps

# ดู log ของ InfluxDB และ Telegraf
docker compose logs -f influxdb
docker compose logs -f telegraf

Step 7: ทดสอบ Connectivity

ถ้าทุกอย่างขึ้นครบแล้ว ลองเช็คทีละตัวครับ — สังเกตว่าเราไม่พิมพ์ token ลงในคำสั่งตรงๆ แต่ source มาจาก infra/.env แทน เพราะทุกคำสั่งที่พิมพ์จะไปนอนอยู่ใน shell history ของเครื่อง:

# 0) ดึงค่าจาก infra/.env เข้ามาใน shell ก่อน จะได้ไม่ต้องพิมพ์ token ลงคำสั่ง
set -a; . ./.env; set +a
: "${INFLUX_TOKEN:?ยังไม่ได้ตั้ง INFLUX_TOKEN ใน infra/.env}"

# 1) InfluxDB ตอบ ping ไหม (2.x ใช้คำสั่ง `influx ping` ในตัว container)
docker exec showkhun-influxdb influx ping
# ควรได้: OK

# 2) เช็คว่า bucket ถูกสร้างครบ (ต้องเห็น iot_workshop)
docker exec showkhun-influxdb influx bucket list \
  --org showkhun \
  --token "$INFLUX_TOKEN"

# 3) ลอง query ด้วย Flux ผ่าน HTTP API ตรงๆ
curl -s --request POST http://localhost:8086/api/v2/query?org=showkhun \
  --header "Authorization: Token $INFLUX_TOKEN" \
  --header "Accept: application/csv" \
  --header "Content-type: application/vnd.flux" \
  --data 'from(bucket:"iot_workshop") |> range(start:-1h) |> limit(n:5)'

ฝั่ง Go backend ก็เช็คสุขภาพ InfluxDB ผ่าน health endpoint ของมันเองได้ (โค้ด Ping อยู่ใน backend/internal/database/influx.go):

// Ping เช็คว่า InfluxDB เข้าถึงได้ — ใช้เป็น health check ของ backend
func (i *Influx) Ping(ctx context.Context) error {
	if _, ok := ctx.Deadline(); !ok {
		var cancel context.CancelFunc
		ctx, cancel = context.WithTimeout(ctx, i.timeout)
		defer cancel()
	}
	ok, err := i.client.Ping(ctx)
	if err != nil {
		return fmt.Errorf("ping influx: %w", err)
	}
	if !ok {
		return fmt.Errorf("ping influx: server reported not ready")
	}
	return nil
}

# health check ของ backend (รวมเช็ค influxdb อยู่ในนั้น)
curl -s http://localhost:8080/healthz | jq

สรุปสิ่งที่ทำใน Workshop นี้

 _________________________________________
|  Time-series storage is ready!          |
|   InfluxDB 2.7.12     [OK]              |
|   Telegraf 1.39.0     [OK]              |
|   org: showkhun       [OK]              |
|   bucket: iot_workshop (30d)   [OK]     |
|   bucket: ...downsampled (1y)  [OK]     |
|_________________________________________|
            \(^o^)/

น้องๆ ทำอะไรไปบ้างในตอนนี้:

สิ่งที่ทำ	รายละเอียด
Docker Compose	deploy InfluxDB 2.7.12 + Telegraf 1.39.0 พร้อม healthcheck
Setup mode	บูตครั้งแรกสร้าง org `showkhun`, bucket `iot_workshop`, admin token ให้เลย
Retention	raw 30 วัน + bucket downsampled 1 ปี (จัดให้โดย `EnsureBuckets`)
สองทางเขียน	Telegraf (`telegraf_sensor_data`) + Go backend (`sensor_data`) ไม่ตีกัน
Connectivity	`influx ping`, Flux query ผ่าน HTTP API, backend health check

สิ่งที่เราสร้างวันนี้คือ “คลังข้อมูล” ของระบบ IoT ทั้งหมด ข้อมูลจะไหลจาก sensor ผ่าน MQTT แล้วลงไปนอนใน InfluxDB รอให้เราดึงออกมาทำ dashboard และ alert ต่อไป

ขั้นตอนต่อไป

ตอนหน้าเราจะเจาะ Telegraf Pipeline แบบ json_v2 ตัวจริงในโปรเจกต์ — ตั้งแต่ subscribe MQTT, แกะ payload, ปั้น tag/field, จนเขียนลง influxdb_v2 พร้อมเขียน Flux query ดึงข้อมูลออกมาทาง REST API ด้วย อย่าพลาดนะครับ! (ง •̀_•́)ง

ก่อนหน้า: IoT Workshop #9: WebSocket Real-time
ถัดไป: IoT Workshop #11: Telegraf Pipeline + Flux Query